هچایه ای با فاطمه بهاروندی سرپرست گروه موسیقی بانوان گلاره
هچایه ای با فاطمه بهاروندی سرپرست گروه موسیقی بانوان گلاره

اختصاصی نشریه میرملاس نو- فاطمه بهاروندی در خانواده ای فرهنگی متولد شده است. پدر و مادر او فضای منزل را همواره به عطر موسیقی سنتی و محلی مزین می کردند و گوش جان فاطمه از کودکی با موسیقی آشنا بود. به عقیده او موسیقی و ریاضی با هم رابطه ی تنگاتنگی دارند به همین دلیل […]

اختصاصی نشریه میرملاس نو- فاطمه بهاروندی در خانواده ای فرهنگی متولد شده است. پدر و مادر او فضای منزل را همواره به عطر موسیقی سنتی و محلی مزین می کردند و گوش جان فاطمه از کودکی با موسیقی آشنا بود. به عقیده او موسیقی و ریاضی با هم رابطه ی تنگاتنگی دارند به همین دلیل همزمان با انتخاب رشته ریاضی فیزیک در دبیرستان فراگیری سه تار و ردیف نوازی را در مکتب استاد رضا پرویززاده آغاز می نماید اندکی بعد بعنوان نوجوان برتر و با استعداد در حوزه هنری لرستان شناخته می شود. پس از دریافت مدرک کارشناسی ریاضی از دانشگاه به مدت ۵ سال مشغول به تدریس می شود اما به دلیل عدم استقبال آموزش و پرورش از نیروهای جوان و خلاق تصمیم می گیرد تدریس ریاضی را کنار گذاشته و به دنبال علاقه خود در فضایی که ذوق و قریحه اش پَر و بال بگیرند و در آسمان بی کران هنر سوار بر خطوط حامل موسیقی تا بی نهایت ها اوج بگیرد راهی شود. او ساز تار را در محضر استاد حسین لک آموخته و از سال ۷۸ تاکنون به صورت جدی فعالیت مستمری در زمینه ی نوازندگی و تدریس در انجمن موسیقی استان لرستان و آموزشگاه های آزاد هنری دارد. از جمله فعالیت های چشمگیر او  شرکت در جشنواره های آیین چمر در سال۸۴، جشنواره بین المللی موسیقی فجر تهران (گروه برگزیده) در سال ۸۵، جشنواره ی ویژه بانوان در تالار وحدت سال ۸۵، سومین جشنواره منطقه ای نواهای حماسی لرستان ۸۶، نخستین جشنواره ی خنیاگران انقلاب اسلامی ۸۹، دومین جشنواره خنیاگران انقلاب اسلامی سال ۹۰، برگزاری کنسرت کارگاهی آموزشی ویژه هنرجویان هر ساله از سال ۸۲ تا کنون، همکاری به عنوان نوازنده ی سه تار و همخوان در ضبط کاست های سرزمین شادی، کوچ، سلام لرسو و …، ‌مسئول امور بانوان و نخستین بانوی عضو هیئت امنای انجمن موسیقی استان لرستان درسال های ۹۴تا ۹۸، سرپرست اولین گروه رسمی موسیقی بانوان در لرستان از سال ۹۴ تاکنون، تنها بانوی لرستانی دارای کارت صلاحیت تدریس از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را می توان نام برد. بهاروندی همکاری با خوانندگان مطرح از جمله آقایان استاد ایرج رحمانپور، بهمن اسکینی، علیرضا نادری و علی دلفان را در کارنامه کاری خود ثبت کرده است.

در ادامه گپی دوستانه با فاطمه بهاروندی خواهیم داشت.

توجه: این گفت و گو حاوی دیدگاه شخصی مصاحبه شونده است.

 

از نخستین گروه رسمی ویژه بانوان گلاره در استان لرستان بگویید. چه شد که به فکر تشکیل گروه موسیقی ویژه بانوان افتادید؟

در چند سالی که فعالیت هنری داشتم جای خالی گروه موسیقی بانوان در استان لرستان احساس می شد تصمیم گرفتم بعنوان بانوی فعال در حوزه موسیقی این رسالت را به انجام برسانم. اسم گروه را گلاره انتخاب کردم نامی دخترانه که ریشه در زبان لری دارد به معنی نور چشم. گلاره از سال ۱۳۹۴ به صورت رسمی فعالیت خود را به سرپرستی و نوازندگی تار بنده آغاز کرد و تاکنون با هنرنمایی فرزانه گلزاری، عباس بیرانوند و مهسا نعمت الهی(خواننده مهمان)، فهیمه شرفی(سه تار)، صبا قاسمی(دف)، میترا استغفاری و سمیرا مریدی(سنتور)، محمد بیرانوند(خواننده اجراهای عمومی)، شیوا قاسمی(تارباس و سه تار)، هادی کمالی، مهدی بیرانوند، روزبه استغفاری، نوش آفرین کشوری و ماهور جوزایی(کمانچه)، عفت بهاروندی و زهرا عباس زاده(تمبک)، صبا بیرانوند(خواننده)، پریسا کرمی چگنی(تمبک و دهل) به آهنگسازی هادی کمالی با وجود کاستی های فراوان به فعالیت خود ادامه داده است؛ اردیبهشت امسال گلاره ششمین سال فعالیت خود را پشت سر می گذارد.

 

با توجه به اینکه هم اکنون در فصل زیبای اردی بهشت هستیم میرملاس نو تولد گلاره را به شما تبریک می گوید؛ گویا بانوان گلاره ای شرایط سختی را پشت سر گذاشته اند، قدری بیشتر از این کمبودها صحبت کنید.

ممنونم، تازگی این فعالیت در واقع آغاز یک فرهنگ سازی بزرگ بود برای جامعه ای که از بازخورد مثبت اش اطمینان خاطر نداشتیم. همه دغدغه ما ابهام از نحوه بازخورد جامعه و فعالان فرهنگی استان و بزرگترین دلواپسی گلاره از عدم صدور مجوز برای کنسرت ویژه بانوان با صدای زن بود. در هر حال به صورت جدی شروع به تمرین کردیم و بعد از مدتی درخواست برگزاری کنسرت دادیم؛ متوجه شدیم دلواپسی ما بی مورد هم نبوده، کم لطفی مسئولین ذی ربط و بی ربط و سخت گیری های نابجا در صدور مجوز کنسرت ویژه بانوان آزاردهنده بود اما اجازه ندادیم که ما را از رسیدن به هدف مان نا امید کنند بعد از مدتی درخواست کنسرت با صدای خواننده آقا دادیم و با همکاری آقای امین عباسیان رییس وقت انجمن موسیقی لرستان بلاخره برای نخستین بار گروهی با نوازندگان بانو به روی صحنه رفت.

گلاره تا قبل از اردیبهشت ماه ۹۹ چه اجراهایی را در کارنامه هنری خود به ثبت رسانده است؟

با همکاری انجمن موسیقی استان لرستان به همت انجمن سایبان گلاره برای نخستین بار اسفندماه ۱۳۹۴ کنسرت خیریه پیشکشی به کودکان سرطانی را با صدای خواننده مهمان مرد برگزار نمود، پس از آن کنسرت مردادماه ۹۵؛ کنسرت ویژه بانوان در استان کردستان مهر ۹۵، شرکت در سومین جشنواره ی فرهنگی قوم لر(بلوط) به میزبانی تهران آذر۹۶، جشنواره ی بین المللی هومار خرم آباد آذر ۹۶، کنسرت اردیبهشت ۹۶ فرهنگسرای ارسباران تهران، برای نخستین بار در استان با مجوز انجمن موسیقی لرستان و حمایت های آقای امین عباسیان ریاست محترم انجمن موسیقی لرستان و مدیر برنامگی جناب آقای علی امرایی کارگردان پیشکسوت صدا و سیمای مرکز استان لرستان کنسرت ویژه ی بانوان با خوانندگی فرزانه گلزاری و صبا بیرانوند تیر ۹۷ در خرم آباد و حضور در بخش جنبی سیزدهمین جشنواره بین المللی موسیقی فجر خرم آباد دی ماه ۹۷ از جمله کنسرت های برجسته گلاره می باشند.

کنسرت های گلاره ای چه ویژگی های بارزی دارد؟

رسالت ما در ابتدا حفظ و ترویج موسیقی بومی محلی و بعد از آن موسیقی اصیل سنتی ایرانی است به همین منظور بیشتر ترانه های اصیل لری را با تنظیم مجدد اعضای گروه در کنسرت ها اجرا می کنیم. هدف دیگر بانوان گلاره ای ترویج آداب و رسوم سرزمین مادری مان لرستان است. کنسرت های گلاره ای طی دو بخش محلی و سنتی اجرا می شوند که پوشش ما در هر بخش متناسب با طیف موسیقیایی تغییر می کند. به تن داشتن لباس های محلی بسیار زیبا و رنگارنگ احساس غرورآفرینی دارد پوششی که سراسر نماد اصالت و نجابت شیرزنان لرستانی بوده و اگرچه ناخواسته فرهنگ پوششی مردمان زاگرس نشین در گذار تاریخ دستخوش تغییراتی قرار گرفته با این وجود وظیفه فعالان حوزه فرهنگ و هنر و رسانه است که آیین های زیبای گذشتگانمان را حفظ و به نسل جدید معرفی کنند. از دیگر ویژگی بارز گلاره اینکه برای تمامی امور از بانوان با سلیقه کمک گرفته ایم عکاس و فیلمبردار(فروغ بهاروند)، طراح لباس(فریبا محمدی)، صدابردار و نورپرداز(لیلا بهرامی).

آیا تاکنون آلبوم یا تک ترانه هایی برای گلاره یا بنام گلاره تولید کرده اید؟

گلاره تا امروز آثار ناب و مانای موسیقی محلی را با تنظیم جدید اجرا کرده، قطعاتی در دست تنظیم هم داریم که امیدوارم با وجود شرایط موجود برای بانوان، موفق به نشر آن در قالب آلبوم شویم.

آیا گلاره پشتیبان مالی ثابتی دارد؟

خیر؛ اسپانسر ندارد و هزینه های گروه از محل فروش بلیط یا همکاری اعضای گروه تأمین می شود. ولی امیدوارم به دعوت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی لرستان ارگان ها، شرکت ها و مؤسسات دولتی و خصوصی از فعالیت هنرمندان به خصوص عرصه موسیقی و برگزاری کنسرت های محلی حمایت نمایند.

و اما گلایه ی گلاره ای 

با وجود اینکه گروه گلاره نخستین و در حال حاضر تنها گروه رسمی فعال بانوان لرستانی است که قریب به ۶ سال به صورت منسجم بدون هیچ پشتیبانی فعالیت می کند در طول این سال ها جز تعداد انگشت شماری از آقایان هنرمند هیچگونه راهنمایی و مساعدتی برای پیشرفت در زمینه ی موسیقایی به ما نشده است اما در استان های دیگر بانوان موزیسین مورد استقبال و تشویق موزیسین های مرد واقع شده و از هیچ کمکی برای پیشرفت شان فرو گذاری نمی کنند.

جایگاه زن در موسیقی را چگونه توصیف می کنید؟

با مطالعه ی تاریخ کهن موسیقی از دیرباز صدای بانوان این سرزمین به زیباترین و تأثیرگذارترین شکل ممکن در موسیقی های کار، سور و سوگ، لالایی ها، حماسه ها و… پر رنگ بوده و حتی در بسیاری از موارد از مردان پیشی گرفته و بدون شک بسیاری از ملودی های اصیل بجا مانده از ذهن خلاق، احساسات بی نظیر و صدای دلنشین مادران و زنان این خطه تراوش شده است. جایگاه زن و تأثیرگذاری احساس لطیف او در موسیقی را نمی توان نادیده گرفت. خوشبختانه جایگاه بانوان در عرصه ی تخصصی موسیقی نسبت به گذشته رشد خوبی داشته است، دیدگاه مردم نسبت به حضور زنان در اجتماع به ویژه فعالیت های هنری مثبت شده و امروزه می بینم که با حمایت خانواده ها بسیاری از بانوان پا به این عرصه گذاشته و موفق هستند. بانوان لرستانی با امکانات اندک نسبت به پایتخت و دیگر استان های بزرگ ثابت کرده اند که نه تنها عقب تر نیستند بلکه با توجه به شرایط؛ تلاش هایشان در بعضی جوانب ارزشمندتر و پربارتر است.

وضعیت تدریس موسیقی در استان لرستان را چگونه ارزیابی می کنید؟

ضمن آرزوی سلامت روزافزون برای پیشکسوتان موسیقی استان باید گفت ما هنرمندان خود را مدیون تلاش های بی وقفه این عزیزان می دانیم و همچنان شاگرد مکتب ایشان هستیم. خوشبختانه وضعیت کنونی آموزش موسیقی نسبت به سال های پیش از امکانات بیشتری برخوردار است. در حال حاضر مربی های جوان و با استعدادی پا به عرصه ی آموزش گذاشته اند که امیدوارم تعداد مربی های توانا و زبده در امر آموزش موسیقی بیشتر شوند، به ویژه بانوان مربی که رسالت مهم تری به عهده دارند. از طرفی اتفاق خوشحال کننده اینکه هر ساله استقبال بانوان برای فراگیری موسیقی بیشتر می شود و فرهنگ یادگیری موسیقی کودک هم بین خانواده های عزیز هم استانی مان نهادینه شده است.

فرآیند یادگیری موسیقی کودک و سه تار را توضیح می دهید؟

یکی از تخصصی ترین آموزش های هنری از نظر من آموزش موسیقی کودک است. چون مخاطب ما کودکان هستند انتقال مطالب آموزش موسیقی به آن ها نیاز به سپری کردن دوره های تخصصی و همچنین به روزبودن مربی از جنبه های روانشناختی و رفتاری دارد. لوح پاک یک کودکِ با علاقه و استعدادی متفاوت برای رنگ آمیزی به مربی سپرده می شود و کوچکترین اشتباه از جانب مربیِ کار نابلد متاسفانه باعث خراشیده شدن این لوح و از دست رفتن علاقه ی کودک برای همیشه می شود. لازم به توضیح است که امکان شروع یادگیری موسیقی برای کودکان از سه سالگی وجود دارد ولی این حرف به این معنا نیست که کودک می بایست از سه سالگی در کلاس های آموزشی شرکت کند بلکه در ابتدا باید والدین عزیز با پخش موسیقی در منزل و تقویت گوش و هوش موسیقایی کودک، بازی شناخت رنگ ها، شمردن اعداد وآموزش های ساده ایی از این قبیل کودک را با پیش زمینه های این چنینی راهی کلاس های آموزشی کنند. در ادامه جذب کودکان به موسیقی وظیفه یک مربی خلاق است. بازی های موسیقیایی برای شناخت ریتم و احساس خوشایند کودک در کلاس نقش بسیار مهمی ایفا می کند. رفتار یک مربی خوب و کاربلد باید با توجه به شخصیت های متفاوت هر کودک متناسب باشد. همچنین روند تدریس بنده در کلاس های سه تار ویژه بانوان شامل فراگیری نت (کتاب) و قوی شدن گوش هنرجو (روش گوشی یا سینه به سینه) به طور همزمان بوده که با توجه به گذشت زمان و شناخت نسبی از هر هنرجو دچار تغییراتی در طول دوره آموزش می شود.

برای بانوان علاقه مند به موسیقی چه توصیه ای دارید؟

به بانوان عزیز هم استانی ام توصیه می کنم با اراده ای راسخ به یادگیری علایق هنریشان مشغول شوند و هرگز از کمبود امکانات نا امید نشوند. امروزه برای عزیزانی که به هر دلیلی شرایط حضور در کلاس را ندارند اطلاعات آموزشی فراوانی در فضاهای مجازی، کتاب ها و سی دی ها وجود دارد. اگر علاقه ای به یادگیری موسیقی ندارند حتماً گوش دادن ترانه های فاخر را در برنامه ی روزمره خود و کودکان شان قرار بدهند که تأثیر بسزایی بر هدایت سلیقه ی موسیقایی کودکان دارد.

وضعیت کنونی موسیقی محلی را در استان لرستان چگونه ارزیابی می کنید؟

خدا را شکر نسبت به گذشته تعداد نوازنده های تحصیل کرده و حرفه ای افزایش داشته اما به دلیل اینکه بعضاً فرصتی برای نقش آفرینی ندارند سرخورده می شوند. از مسئولان عزیزی که در رأس کار قرار دارند درخواست می کنم با دید بازتری به مسائل هنری به ویژه موسیقی نگاه کنند و زمینه را برای جوانان با استعداد فراهم نمایند تا جوانان نجیب لرستانی به جای مهاجرت به تهران یا کلان شهرها در سرزمین مادری شان با تعلق خاطر به خود باوری برسند و مورد احترام و حمایت قرار بگیرند. وجود جوانی که به سمت و سوی هنر سوق پیدا می کند برای جامعه مفید و عین سرمایه است. در رابطه با تولید آثار؛ به همت هنرمندان فعال قطعات زیادی در قالب موسیقی فولک ارائه می شود که در بعضی موارد چون کمتر از المان های شاخص موسیقی محلی استفاده می شود به ندرت شاهد خلق قطعه ای که از دل برآید تا به دل بنشید و ماندگار شود هستیم.

چه راه کاری برای حفط و ترویج موسیقی اصیل ایرانی و محلی به نسل جوان پیشنهاد می دهید؟

به نظر من تأثیرگذارترین نقش در گسترش هر نوع فرهنگ و هنری را صدا وسیما ایفا می کند. شوربختانه صداو سیمای کشور و استان ما طی این سال ها در ارائه خوراک مناسب هنری برای نوجوانان و جوانان بسیار کوتاهی کرده اند به ویژه در زمینه موسیقی محلی و سنتی، با این وجود جای شکرگزاری است که به همت خانواده های اصیل و هنرمندان و مدرسان فرهیخته و دلسوز هنوز هم جوانانی به موسیقی سنتی و محلی گرایش دارند و از نظر بنده این اتفاق مبارکی است اما کافی نیست چرا که در کفه ی دیگر ترازو موسیقی های بدون پایه و اساس که از قضا بسیار هم از فرهنگ و ادبیات ما دور هستند وجود دارد اگر امروز گرایش جوانان ما به موسیقی های سطحی رو به افزایش است تا حدی هم طبیعی است چون با محدود کردن موسیقی سنتی و محلی فضا برای تبلیغ هر نوع موسیقی دیگری فراهم شده است، حالا عوامل بسیاری باید دست به دست هم بدهند تا کفه ی ترازوی موسیقی اصیل سنتی که ریشه در تاریخ کهن این مرز و بوم دارد سنگین تر شود در این میان همکاری صدا و سیما با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، میراث فرهنگی و آموزش و پرورش بیش از هر زمان دیگری کارآمد خواهد بود.

از شیرین ترین و تلخ ترین خاطره هنری تان برایمان بگویید.

شیرین ترین خاطراتم را مدیون تدریس موسیقی کودک هستم پا نهادن به دنیای زیبا، ساده و رنگارنگ کودکانه وجود آدمی را مملو از مهر و راستی می کند. بهترین خاطره ای که در اجرای موسیقی داشتم کنسرت گروه گلاره در استان کردستان بود به دلیل استقبال پرشور آن هم در دیاری که موسیقی، پوشش و فرهنگ شان در ایران پهناور به نیکی یاد می شود. حضور ما برای کردها جذاب و استقبال آن ها با تکریم بسیار همراه بود. شوربختانه خاطرات تلخ فراوانی داریم که بیشتر به دلیل لغو و یا عدم صدور مجوز کنسرت ویژه بانوان بوده است.

آیا تابحال به این فکر کرده اید که موسیقی را از زندگی شخصی تان حذف کنید؟

یک هنرمندِ عاشق در ابتدای راه مثل کودک نوپایی که اولین قدم ها را برای راه رفتن برمی دارد و شوق راه رفتن او را برای گام های بعدی تشویق می کند هرگز به اینکه رشته ی هنری مورد علاقه اش را کنار بگذارد فکر نمی کند. ممکن است در ادامه ی راه ناخودآگاه بارها به تغییر مسیر هنری فکر کند اما به کنار گذاشتن نه؛ من فکر می کنم هنرِ یک هنرمند مثل بچه ی او عزیز است که با وجود مشکلات عدیده زندگی از او دل نمی کند و هرگز از ادامه راه ناامید نمی شود. اما در زمینه ی شغلی، از کودکی آرزوی معلم شدن داشتم. معتقدم تدریس موسیقی عین عشق است و برای عاشق تحمل سختی ها هم لذت بخش است.

از آرزوهای هنریتان بگویید.

آرزوی قلبی من این است که فراگیری موسیقی مختص قشر خاصی نباشد و آموزش موسیقی در مدارس ما از دوران ابتدایی آغاز شود. همچنین افزایش فعالیت روزافزون بانوان در زمینه موسیقی؛ در حال حاضر بانوان زیادی گلاره را الگو قرار داده اند و به تازگی متوجه شدم که چندین گروه ویژه بانوان تشکیل شده است از اینروی برای آن ها نیز آرزوی موفقیت داریم. اما بزرگترین آرزوی من برای گروه گلاره این است که روزی گلاره سفیر موسیقی اصیل دیارم  لرستان در سرتاسر دنیا باشد.

میرملاس نو برای فاطمه بهاروندی بانوی فرهیخته و فعال لرستانی و همچنین دوستان گلاره ای او آرزوی موفقیت روزافزون دارد.

 

(فاطمه یاراحمدی/ عضو هیئت تحریریه میرملاس نو)