به یاد اسطوره موسیقی فیلم
به یاد اسطوره موسیقی فیلم

شاید افراد کمی با نام انیو مورکونه در داخل کشور آشنا باشند، اما بسیاری با آثار او آشنا هستند و نوای موسیقی او برایشان نوستاژی های بسیار زیادی را زنده می کند. بی اختیار با موسیقی فیلم های خوب، بد، زشت؛ یک مشت دلار، حرفه ای و سینما پارادیزو به وجد می آیند. نگاه به کارنامه کاری او نشان می دهد چه از حیث تخصصی و چه از حیث کار با کارگردانان نام آشنا و فیلم های خاطره انگیز، کمتر کسی به پای او می رسد.

اختصاصی نشریه میرملاس نو-

نوع نگاه او به موسیقی فیلم و سبک خاص او در نوشتن ملودی های منحصر به فرد؛ استفاده  از پنج عنصر موسیقیایی: الف- ضربات ریتمیک به عنوان یک عنصر همیشه حاضر در تنه اصلی آهنگ های او. ب- آوا به معنای دکلمه اشعار در میان ترانه و یا آواز نه، بلکه یک ساز ملودیک برای اجرای ملودی، سوت، جیغ و فریاد. پ- تریاد و تتراکورد ها به معنی اجرای آکوردهای سه صدایی. ت- طراحی صدا به معنی استفاده از سازهای آکوستیک برای ایجاد جلوه های صوتی. ث- گیتار فندرکه شامل آمپلی فایر با تمام ریورب و ویبراتورها است. همواره او را در نزد سینما دوستان به فردی خاص تبدیل کرده بود که مورد تحسین همگی قرار می گرفت.

نزدیکی او به سرجیو لئونه کارگردان افسانه‌ای اهل ایتالیا، باعث حضور او در سینما شد اما کار کردن با کارگردان‌های معروف چون جوزپه تورناتوره، برایان دی پالما، پیر پائولو پازولینی و برناردو برتولوچی او را بیش از پیش در نزد مخاطبان شناخته شده‌تر می کند. از شاخص های منحصر به فرد انیو می توان به کار کردن او در ژانرهای مختلف از جمله وسترن، عاشقانه و اجتماعی اشاره کرد. چرا تم ملودی های نوشته شده برای هریک از این ژانرها، بسیار متفاوت و با ویژگی های خاص به خود باشند که موفقیت وی در ثبت آثار فاخر در هریک از این زمینه ها نشان خلاقیت و اشراف وی به موسیقی دانست. گاهی موسیقی او تنها نکته ماندگار در اذهان همه مخاطبین می شد. این نشان از پیشتازی وی در عرصه فیلم سازی در همه بخش ها بود.

تلاش های او در زمینه موسیقی فیلم فقط محدود به نوشتن ملودی و ساخت موسیقی نمی شد، وی برای تربیت موسیقی دانان جوان سال ها در موسسه ای که در آن به همراه سرجیو لئونه تحصیل کرده بود، تلاش کرد. او در ادبیات ما ایرانی ها به عنوان یک استاد تمام معنا بود. به او القاب زیادی از جمله موتسارت موسیقی فیلم هم داده شد. اما نام انیو مورکونه همواره با موسیقی فیلم عجین است و آثار جاودانه وی، گویی نوایی از آسمان بود که در زمین حلول پیدا کرده است.

اِنیو موریکونه (ایتالیایی Ennio Morricone) (۱۰ نوامبر ۱۹۲۸ – ۶ ژوئیه ۲۰۲۰ ) آهنگساز، تنظیم‌کننده، رهبر ارکستر و نوازنده ایتالیایی بود.

 

از ۱۹۶۱، انیو موریکونه برای ۴۱۷ اثر سینمایی و تلویزیونی موسیقی نوشت. علاوه بر این، افزون بر ۱۰۰ اثر مستقل در زمینه‌های دیگری چون موسیقی برای ارکسترهای بزرگ یا مجلسی، کنسرت هایی برای پیانو و دیگر سازها، آثار کرال، و قطعاتی برای باله از دیگر ساخته‌های او بود. وی با کارگردانان بسیاری چون سرجو لئونه، برناردو برتولوچی، رومن پولانسکی، فرانکو زفیرلی، الیور استون، کوئنتین تارانتینو، جوزپه تورناتوره و پیر پائولو پازولینی همکاری داشت.

موریکونه کار سینما را با ارکستراسیون برای چند اثر سینمایی چون مرگ یک دوست (۱۹۵۹) و باراباس (۱۹۶۱) آغاز نمود. فاشیست (۱۹۶۱) نخستین اثر او در مقام آهنگساز فیلم است. آثار او در حدود ۳۰ پارتیتور برای فیلم‌هایی با گونه وسترن را شامل می‌شود که یک مشت دلار (۱۹۶۴) به خاطر چند دلار بیشتر (۱۹۶۵) خوب بد زشت (۱۹۶۶) و روزی روزگاری در غرب(۱۹۶۸) از آن جمله‌اند. موسیقی برای روزی روزگاری در آمریکا (۱۹۸۴)  ماموریت (۱۹۸۶) تسخیرناپذیران (۱۹۸۷) سینما پارادیزو (۱۹۸۸)  هملت(۱۹۹۰) باگزی (۱۹۹۱)  افسانه ۱۹۰۰ (۱۹۹۸) مالنا (۲۰۰۰) بهترین پیشنهاد (۲۰۱۳) و هشت نفرت‌انگیز (۲۰۱۵) از دیگر آثار او بود.

انیو موریکونه از سوی دولت‌های ایتالیا، فرانسه و مقدونیه نشان لیاقت دریافت کرد. در سال ۲۰۰۷ آکادمی علوم و هنرهای سینمایی آمریکا یک عمر فعالیت هنری وی را “مشارکتی درخشان و چند وجهی در هنر موسیقی فیلم” تلقی نمود و اسکار افتخاری آکادمی را به او اهدا کرد. او که از ۱۹۷۹ نامزد دریافت شش جایزه اسکار در بخش بهترین موسیقی فیلم بود در سال ۲۰۱۵ موفق به دریافت این جایزه برای موسیقی« هشت نفرت‌انگیز» در بخش رقابتی نیز گردید. وی نخستین آهنگساز سینما است که در سال ۲۰۱۰ برنده جایزه پولار مشهور به «نوبل موسیقی» در استکهلم سوئد شد.

برخی منابع از انیو موریکونه به عنوان پرکارترین آهنگساز سینمای جهان یاد می‌کنند. روزنامه گاردین در فوریه سال ۲۰۰۱ در مقاله‌ای با عنوان«موتسارت موسیقی فیلم» به کارکرد آثار او در ارائه ژانرهای متفاوت موسیقی پرداخته و بر تعدد آثارش در همکاری با فیلم‌سازان برجسته سینما تاکید ورزیده است. در نوامبر ۲۰۱۲، نشریه ورایتی با کسب نظر از ۴۰ آهنگساز فعال سینمای جهان، موسیقی انیو موریکونه برای فیلم « مأموریت» را بهترین موسیقی نوشته شده برای یک اثر سینمایی تا به آن زمان اعلام نمود. از میان آثار وی که بالغ بر ۶۰ میلیون نسخه از آن در جهان به فروش رفته‌است« روزی روزگاری در غرب» با فروش تقریبی ۱۰ میلیون نسخه از پرفروش‌ترین آلبوم‌های اینسترومنتال موسیقی فیلم در تاریخ سینما به‌شمار می‌آید.

 

انیو موریکونه در ۶ ژوئیه سال ۲۰۲۰ در سن ۹۱ سالگی در بیمارستانی در شهر رم چشم از جهان فروبست. مراسم تدفین او مطابق خواسته‌اش به طور خصوصی تنها در حضور حدود ۴۰ نفر از اعضای خانواده، بستگان و برخی از دوستانش همچون جوزپه تورناتوره برگزار شد. از کلودیو مونته وردی، آنتونیو ویوالدی، جوزپه وردی تا جیاکومو پوچینی، و انیو موریکونه؛ همه آهنگسازانی بودند که موسیقی در ایتالیا را معنا و مرتبت بخشیدند. در گستره عملکرد آهنگسازان سینما انیو موریکونه بیش از اغلب مصنفان گذشته در سیر تحول و ترفیع هُنر موسیقی فیلم نقشی آشکار داشته و افراشته بر جای می‌ماند.

 

(مرضیه پاپی)